• (+387) 33 275 300
  • ured.direktora@nub.ba
  • Ponedjeljak - Petak
    07:30 - 18:00

Odjeljenje bibliografije

170 Views

Izrada Bosanskohercegovačke nacionalne bibliografije proizlazi iz zakonske obaveze i uloge Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine u trajnom prikupljanju, stručnoj obradi, čuvanju, zaštiti i dostupnosti fondova. Osnivanjem tadašnje Narodne biblioteke Narodne Republike Bosne i Hercegovine, 1945. godine, kao centralne, državne, matične biblioteke donešena je Uredba u kojoj je naglašena njena obaveza o "sistematskom radu na opštoj bibliografiji "bosnijake" i planiranju bibliografskih radova u Bosni i Hercegovini". Osnovu nacionalne bibliografije čini obavezni primjerak čije je dostavljanje od strane bh. izdavača i štampara regulisano Zakonom o bibliotečkoj djelatnosti Bosne i Hercegovine iz 1995. godine (Službeni list RBiH, br. 37/95). https://www.fmks.gov.ba/kultura/legislativa/fbipdfh/36.

Građa koja se uključuje u nacionalnu bibliografiju prema preporukama UNESCO-a obuhvata fond "Bosniace", a to su:

  • rukopisna, štampana ili na drugi način umnožena djela autora rođenih na području Bosne i Hercegovine, bez obzira gdje su živjeli, kojim su jezikom stvarali i gdje su svoja djela štampali i objavljivali

  • djela autora koji nisu rođeni u Bosni i Hercegovini, ali su živjeli na njenom teritoriju i stvarali, učestvujući na taj način u njenom kulturnom razvoju

  • djela anonimnih autora za koje je utvrđeno da su porijeklom iz Bosne i Hercegovine

  • djela štampana ili objavljena ili prepisana na području Bosne i Hercegovine, bez obzira na autora i jezik na kojem su stvarana

  • djela bosanskohercegovačkih institucija, ustanova i organizacija, bez obzira na to gdje su štampana, objavljena i kojim su jezikom stvarana

  • bibliotečka neknjižna građa (filmovi, zvučni zapisi i muzikalije, video snimci, grafička građa, građa za video projekcije, mikrooblici, geografske karte, atlasi, predmeti, garniture) autora iz Bosne i Hercegovine, objavljenih u Bosni i Hercegovini i inozemstvu

  • serijske publikacije štampane na području Bosne i Hercegovine, kao i članci u serijskim publikacijama

  • serijske publikacije štampane izvan Bosne i Hercegovine čija je sadržina vezana za Bosnu i Hercegovinu i njene narode i narodnosti

  • serijske publikacije bosanskohercegovačkih ustanova, institucija, društava i pojedinaca, bez obzira gdje su štampane i publikovane i na kojem su jeziku objavljene

  • članci i prilozi u serijskim publikacijama koje su vezane za Bosnu i Hercegovinu bez obzira gdje su objavljivani.


BOSANSKOHERCEGOVAČKA TEKUĆA BIBLIOGRAFIJA
Bosanskohercegovačka bibliografija monografskih publikacija. Niz A

Izrađuje se de visu, koristeći obavezan primjerak Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine i automatizovanu obradu podataka u formatu UNIMARC. Izlazi u godišnjim sveskama. Bibliografski zapisi kreirani i redigovani u okviru elektronskog kataloga Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine ili preuzeti iz uzajamne baze podataka COBIB.BH izrađuju se u skladu sa Međunarodnim standardnim bibliografskim opisom monografskih publikacija ISBD(M) (International Standard Bibliographic Description for Monographic Publications), Komunikacionim formatom za mašinski čitljivo katalogiziranje i razmjenu bibliografskih informacija COMARC/B (Machine Readable Cataloguing Format) i Pravilnikom i priručnikom za izradbu abecednih kataloga, autora Eve Verone. Dio 1, 2.

Klasifikacija i sistematski raspored bibliografskih jedinica izvršeni su prema Univerzalnoj decimalnoj klasifikaciji (UDK) (Universal Decimal Classification). U okviru pojedinih skupina, odnosno podskupina UDK jedinice su svrstane po abecednom redoslijedu. Svaka godišnja sveska bibliografije sadrži i Registar naslova, Imenski registar i Predmetni registar.

 

Bosanskohercegovačka bibliografija serijskih publikacija. Niz B

Obuhvata tekuće serijske publikacije koje izlaze u Bosni i Hercegovini i druge koje pripadaju fondu "Bosniaca". Izlazi u godišnjim sveskama. Bibliografski zapisi su izrađeni u skladu sa Međunarodnim standardnim bibliografskim opisom serijskih publikacija i drugih kontinuiranih izvora ISBD(CR) (International Standard Bibliographic Description for Series and Other Continuing Resources), koji je nastao revizijom ISBD(S) standarda (International Standard Bibliographic Description for Series), standarda ISBD(ER) (International Standard Bibliographic Description for Electronic Resources) i Komunikacionim formatom za mašinski čitljivo katalogiziranje i razmjenu bibliografskih informacija – COMARC/B (Machine Readable Cataloguing Format). Raspored građe izvršen je prema abecednom redoslijedu naslova. Grupe su formirane prema sistemu Univerzalne decimalne klasifikacije (UDC). Svaka godišnja sveska pored glavnog niza sadrži i Registar naslova, Imenski registar i Registar po UDK skupinama

 

Bosanskohercegovačka bibliografija priloga u serijskim publikacijama. Niz C  

Obuhvata članke i priloge iz bosanskohercegovačkih časopisa i zbornika koji pripadaju fondu «Bosniaca» sa naučnom, stručnom i informativnom vrijednošću. Bibliografski zapisi se kreiraju u okviru lokalne i uzajamne baze podataka COBIB.BH i izrađuju u skladu sa Međunarodnim standardnim bibliografskim opisom komponentnih dijelova ISBD(CP) (International Standard Bibliographic Description of Component Parts), Komunikacionim formatom za mašinski čitljivo katalogiziranje i razmjenu bibliografskih informacija - COMARC/B (Machine Readable Cataloguing Format), Pravilnikom i priručnikom za izradbu abecednog kataloga, Eve Verone, Dio 1, 2 i drugom stručnom i priručnom literaturom. Raspored bibliografskih jedinica izvršen je prema Univerzalnoj decimalnoj klasifikaciji (UDK). Unutar skupina, odnosno podskupina jedinice su svrstane po abecednom redoslijedu. Svaka sveska pored pored glavnog niza sadrži i Popis analitički obrađenih serijskih publikacija, kao i Registar naslova, Imenski registar, Registar predmetnih pojmova i Sadržaj po UDK skupinama.

Popis obrađenih časopisa i zbornika sadrži međunarodni standardni broj za serijske publikacije (ISSN), naslov časopisa, godište (volumen), godinu i broj svakog časopisa, kao i podatke za obrađene zbornike  

Sve bibliografije su dostupne u štampanom, a uskoro i u eletronskom obliku. 


BOSANSKOHERCEGOVAČKA RETROSPEKTIVNA BIBLIOGRAFIJA

Historija pisane riječi u Bosni i Hercegovini slijedi tokove njene burne historije i svjedoči o pluralizmu različitih kultura i civilizacija. To je upravo ono što je čini posebnom i izuzetno vrijednom. Izrada retrospektivne bibliografije Bosne i Hercegovine jedan je od načina da se sačuva to raznovrsno stvaralaštvo naroda i narodnosti u Bosni i Hercegovini stvarano tokom višestoljetne opstojnosti.   

Prvi korak ka izradi bibliografije bosanskohercegovačke knjige u okviru jedne institucije vezuje se za Institut za istraživanje Balkana u Sarajevu (1904.-1918.) i njegovog osnivača Karla Patscha koji je prikupljajući građu o Bosni i Hercegovini, Albaniji, Crnoj Gori, Makedoniji i Bugarskoj, započeo rad na općoj bibliografiji "namijenjenoj naučnom istraživanju Balkana" i u čijem okrilju je nastala ideja o općoj bibliografiji "Bosniace". Nažalost, prestankom rada Instituta 1918. godine, prestaje i rad na bosanskohercegovačkoj bibliografiji, izuzevši vrijedne radove pojedinih naučnih radnika i intelektualaca toga vremena.

Osnivanjem Narodne biblioteke Bosne i Hercegovine 1945. godine, stvaraju se nove mogućnosti  za prikupljanje "Bosniace" i izradu bosanskohercegovačkih bibliografija.

Izrada retrospektivne bosankohercegovačke bibliografije u Biblioteci započinje 1956. godine kada je formirana Komisija za njenu izradu, imenovana od strane tadašnjeg Savjeta za prosvjetu, nauku i kulturu NRBiH. Izradivši naprije Pravila za izradu bibliografije, Komisija je započela svoj rad na bibliografiji "dokumentarnog značaja, počevši od štamparije u Goraždu iz 16. vijeka ... zahvativši period u kome su naši ljudi štampali djela van Bosne i Hercegovine – u Italiji, Austriji i Turskoj, povezujući to sa 1866. godinom  kada smo dobili štampariju, i zaključivši rad sa 1945. godinom".

Rad Komisije je trajao sve do 1960. godine, kada Savjet Biblioteke donosi odluku da se izrada bibliografije nastavi u okviru redovnih poslova njene Bibliografske službe. U narednom periodu objavljeno je nekoliko retrospektivnih bibliografija bosanskohercegovačke građe, ali projekat izrade opće Bosanskohercegovačke bibliografije ostaje i dalje u planu. Branko Čulić, viši bibliotekar Narodne biblioteke BiH, koji je radio od njenog osnivanja 1945. godine, bavio se naročito retrospektivnom bibliografijom, pa je uz radove iz oblasti teorije bibliografije, objavio i niz prikaza bibliografija. Anto Slavko Kovačić, također bibliotekar u Odjelu bibliografije izradio je "Bio-bibliografiju franjevaca Bosne Srebrene. Prilog povijesti hrvatske književnosti i kulture". U svome radu "Kompleksno istraživanje bosanskohercegovačke pisane produkcije i izrada retrospektivne bibliografije" (Bibliotekarstvo, 1988), str. 47-55), Kovačić, između ostalog predlaže i hronologiju za izradu retrospektivne bibliografije po pojedinim periodima.

Nacionalna i univerzitetska biblioteka BiH je izdavač  bibliografije autora Ferdinanda Velca "Bibliografska građa o Bosni i Hercegovini : 1488.-1918.", koju su prema sačuvanom rukopisu priredili Vjekoslava Hunski i Budimir Miličić, "Bibliografije serijskih publikacija : 1945-1949", autorice Nade Milićević, "Priloga bibliografiji bibliografija Bosne i Hercegovine", koju su priredili Enes Kujundžić, Nada Milićević i Amra Rešidbegović, "Bibliografije univerzitetskih i naučnih publikacija : 1949.-2009.“ : 60 godina postojanja i rada Univerziteta u Sarajevu“, priređivača Dženane Tuzlak, Sonje Polimac, Vesne Filipović, Dženite Porić, Melihe Omerović, Jasminke Osmanbegović, Amre Kasapović i Mire Novak.


LL

NACIONALNA I UNIVERZITETSKA BIBLIOTEKA BOSNE I HERCEGOVINE

 Zmaja od Bosne 8B  |  Univerzitetski kampus  |  71000 Sarajevo  |  Bosna i Hercegovina
Telefon: +387 33 275 300 | FAX: +387 33 218 431 | e-mail: ured.direktora@nub.ba
Broj računa: 3389002208261270 UniCredit Bank d.d. | ID broj: 4200260490005