Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine osnovana je Uredbom o Narodnoj biblioteci Federalne Bosne i Hercegovine, koju je potpisao tadašnji ministar prosvjete Ante Babić, a koja je objavljena u Službenom listu Federalne Bosne i Hercegovine, 31. oktobra 1945. godine.

Osnivanje

U uvodnom dijelu tog dokumenta piše: „Na osnovu ovlaštenja Narodne Vlade Bosne i Hercegovine od 9. oktobra 1945. godine Ministarstvo prosvjete propisuje slijedeću Uredbu o Narodnoj biblioteci Federalne Bosne i Hercegovine.“

U prvom članu tog zakonskog akta se kaže: "Osniva se u Sarajevu Narodna biblioteka Federalne Bosne i Hercegovine. Ona stoji pod nadzorom Ministarstva prosvjete.

Narodna biblioteka je centralna zemaljska biblioteka za Federalnu Bosnu i Hercegovinu, njeno djelovanje proteže se na cijelo područje Bosne i Hercegovine."

Misija zbog koje je ova ustanova osnovana istaknuta je u članu 2. pomenute Uredbe:

"Narodna biblioteka u Sarajevu ima zadatak:

• da svojim čitaocima omogući i svestrano poznavanje života i kulture naših naroda, napose naroda Bosne i Hercegovine,

• da pojedincima i ustanovama omogući i rad na području nauka i umjetnosti;

• da pomaže osnivanje biblioteka i unapređivanje bibliotekarstva u Bosni i Hercegovini, a po sporazumu sa Ministarstvom prosvjete Federalne Bosne i Hercegovine."

Zahvaljujući svom uspiješnom razvoju, ova ustanova je dobila i univerzitetsku funkciju, što se pokazalo opravdanim, jer i danas glavninu njenih korisnika čine naučni radnici, profesori i studenti bosansko-hercegovačkih univerziteta.

Međutim, tokom opsade Sarajeva, u avgustu 1992. godine, artiljerijskim bombardovanjem Vijećnice, u plamenu je nestalo cca 90% kolekcija Biblioteke – dokumentarnog svjedočanstva zajedničkog življenja naroda Bosne i Hercegovine.

U oktobru 1995. godine, u Službenom listu RBiH, br. 37/95, objavljen je Zakon o bibliotečkoj djelatnosti, na osnovu kojeg NUB BiH obavlja djelatnost.

Obnova i servisi

Do danas, Nacionalna i univerzitetska biblioteka BiH je uspjela obnoviti dio fondova, uključujući i rekonstrukciju zgrade u krugu bivše Kasarne Maršal Tito – današnjeg univerzitetskog kampusa.

Nacionalna i univerzitetska biblioteka BiH aktivno učestvuje u svim projektima čiji je cilj obnova dokumentarnog naslijeđa BiH. Obnovljen je rad na tekućoj i retrospektivnoj bibliografiji BiH; osnovan veoma respektabilan Centar za permanentno obrazovanje bibliotekara; utemeljena je laboratorija za restauraciju i prezervaciju bibliotečke građe; osnovani su centri za ISBN, ISSN, ISMN; uspostavljena saradnja i članstvo u međunarodnim bibliotečkim asocijacijama: IFLA, CDNL i CENL; potpisani su sporazumi o saradnji sa Narodnom bibliotekom Srbije u Beogradu, Nacionalom i sveučilišnom knjižnicom u Zagrebu, Aleksandrijskom bibliotekom u Egiptu.

Od aprila 2005. godine, NUBBiH je sjedište Virtualne biblioteke BiH, koja je dio COBISS.NET-a.